JAK ZROBIĆ MASŁO KLAROWANE?

Masło klarowane powstaje w wyniku gotowania na małym ogniu zwykłego masła. W trakcie klarowania usuwane są domieszki białek oraz woda, odpowiedzialne za stosunkowo niską temperaturę dymienia masła nieoczyszczonego (przez białka właśnie masło nieoczyszczone tak szybko się przypala i robi gorzkie).

Masło klarowane charakteryzuje się:
- złocistą barwą, lekko orzechowym aromatem i delikatnym posmakiem podkreślającym walory potraw
- długim okresem przydatności do spożycia 
- wysoką temperaturą dymienia - dzięki temu można je wykorzystywać do smażenia (np. jajecznicy, grzybów, pączków, faworków, naleśników, ryb), pieczenia ciast i gotowania.

Ciekawostki.
- Często w przepisach (zwłaszcza kuchni indyjskiej i pakistańskiej) spotykamy się z nazwą ghee lub ghi. To nic innego jak masło klarowane właśnie (uzyskuje się je głównie z mleka bawołów).
- Sklarowane masło jest czystym tłuszczem, pozbawionym alergenów (takich jak np. kazeina, czy laktoza).
- W przeszłości w Tłusty Czwartek smażono pączki na klarowanym maśle, od czego wzięło się powiedzenie „żyć jak pączek w maśle”.

- Aktualnie (2026) 500g gotowego masła klarowanego kosztuje w marketach około 20zł (za 800g zapłacilibyśmy 32zł). Kostka masła 82% 200g kosztuje aktualnie 1,99zł (na promocji, a te zdarzają się bardzo często). Z 1 kg masła otrzymamy około 800g masła klarowanego. Zysk jest więc bardzo duży. 

JAK ZROBIĆ MASŁO KLAROWANE?

Ważne:

- masło nieoczyszczone, które będziemy klarować musi być dobrej jakości; powinno zawierać jak najwięcej tłuszczu (minimum 82%)

- masło klarujemy w rondelku o grubym dnie

Klarujemy masło.
Masło (ja wykorzystałam 1kg masła / 5 kostek po 200g) umieszczamy w rondelku. Podgrzewamy je początkowo na średnim ogniu, by doprowadzić masło do wrzenia (w tym momencie odparowujemy wodę). Następnie zmniejszamy palnik do minimum. Z powierzchni tłuszczu zbieramy ostrożnie białą pianę (to białka i inne naturalne składniki nie będące tłuszczami). Proces powtarzamy do czasu, aż powierzchnia tłuszczu będzie całkowicie czysta. Trwa to przy takiej ilości masła 15-30 minut. Skręcamy palnik. Warto zwrócić uwagę, że na dnie powstała druga warstwa wytrąconego białka. Zlewamy więc tłuszcz ostrożnie do słoiczka, przesączając go przez sitko wyłożone kawałkiem gazy (w ten sposób oddzielamy je od niechcianych substancji). Sklarowane masło pozostawiamy do wystudzenia. Zimne odstawiamy do lodówki.

OGÓRKI KISZONE

Są niezwykle smaczne i bardzo zdrowe.

Powszechnie wiadomo, że są skarbnicą bakterii probiotycznych, które poprawiają równowagę kwasowo-zasadową, regulują skład mikroflory jelitowej, a co za tym idzie poprawiają trawienie, usuwają toksyny, chronią przed grzybicami, wzmacniają odporność.
Kiszonki dostarczają witamin z grupy B, które regulują metabolizm i ułatwiają trawienie białek, tłuszczów i węglowodanów, poprawiają pracę układu nerwowego oraz koncentrację, wygładzają skórę, wzmacniają włosy i paznokcie. Są również źródłem witaminy C, A, E, K oraz magnezu, wapnia, fosforu i potasu.
Sok z kiszonek cechuje się wysoką zawartością kwasu mlekowego, przez co pobudza trawienie, podnosząc produkcję enzymów trawiennych. Działa również detoksykująco.

OGÓRKI KISZONE

Składniki (na 6 litrowych słoików):

• 3 kg ogórków gruntowych
• 6 gałązek kopru z baldachimem
• 2 spore korzenie chrzanu
• 12 ząbków czosnku
• 2 i 1/2 litra wody
• 4 łyżki soli kamiennej

Słoiki myjemy porządnie i wyparzamy je razem z zakrętkami. 

Każdego ogórka szorujemy dokładnie za pomocą szczotki. Najlepsze według mnie są ogórki chude i dość długie - to gwarancja, że po ukiszeniu miąższ będzie twardy i chrupiący. Chrzan obieramy i kroimy w słupki. Obieramy czosnek. Wybieramy koper, który jest już lekko suchy, brązowawy, a tym samym bardziej aromatyczny. 

Na dnie słoików układamy oczyszczony chrzan, 2 ząbki czosnku i zwiniętą gałązkę kopru. Teraz wciskamy (dosłownie) ogórki - muszą ściśle do siebie przylegać. Na koniec szybki test: odwracamy słoik do góry dnem - jeżeli jakikolwiek ogórek drgnie, musimy go ponownie wcisnąć. Inaczej w trakcie kiszenia wypłynie, spleśnieje i zepsuje nam całą kiszonkę.
Przygotowujemy solankę.
Wodę gotujemy z solą kamienną. Gorącą solanką zalewamy ogórki. Od razu zakręcamy słoiki pokrywkami. Odkładamy je na 3-4 dni w ciepłe miejsce (najlepiej układać je na jakimś ręczniku). Następnie przenosimy je w miejsce chłodne, aby spowolnić proces fermentacji. Ukiszone ogórki przechowujemy w chłodnym miejscu.

JAGODZIANKI

Najsmaczniejsze z drożdżówek. Delikatne, puszyste ciasto drożdżowe mocno nadziane jagodami, polane kwaśnym lukrem cytrynowym. To idealne połączenie słodyczy i owocowej świeżości.
Najlepiej smakują jeszcze lekko ciepłe, tuż po upieczeniu, kiedy jagodowe nadzienie jest przyjemnie soczyste, a lukier delikatnie rozpływa się na miękkim cieście. Gwarantuję, że znikną szybciej, niż zdążą dobrze ostygnąć!

JAGODZIANKI

Składniki (16 drożdżówek):

ciasto

• 600 g mąki pszennej typ 550
• 300ml mleka
• 30g świeżych drożdży
• 4 łyżki cukru
• 50 g roztopionego masła
• 2 jajka
• szczypta soli

nadzienie

• 1 litr jagód leśnych
• 4 łyżki cukru

lukier cytrynowy

• sok z 1 cytryny / 3 łyżki soku z cytryny
• 8 łyżek cukru pudru

Przygotowujemy ciasto.
Drożdże rozpuszczamy w ciepłym mleku. Dodajemy 2 łyżki cukru i 3 łyżki mąki. Mieszamy i całość odstawiamy na 10 minut w ciepłe miejsce.
Zarabiamy ciasto.
Do dużej miski przesiewamy pozostałą mąkę. Dodajemy resztę cukru, rozkłócone jajka, masło, sól i rozczyn. Mieszamy składniki drewnianą łyżką. Zarabiamy ciasto ręką, aż będzie od niej odchodziło (około 5-10 minut). Można oczywiście zagnieść ciasto przy pomocy miksera planetarnego z hakiem do ciasta drożdżowego. Gęstość regulujemy mlekiem (za gęste) lub mąką (zbyt rzadkie). Przykrywamy miskę suchą szmatką i odstawiamy w ciepłe, zacienione miejsce, by ciasto podwoiło swoją objętość. 
Po około 1 godzinie przekładamy ciasto na oprószoną mąką stolnicę. Rozwałkowujemy je na dość duży prostokąt. Ciasto oprószamy cukrem. Wykładamy jagody (rozkładamy je równomiernie na całym placku). Zwijamy całość tworząc długi rulon.
Wałeczek tniemy na mniejsze kawałki (o długości około 7 cm). Spody ruloników sklejamy. Z wierzchu "różyczki" pozostawiamy otwarte.
Układamy bułeczki na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Odstawiamy je ponownie w ciepłe miejsce na 20 minut. Pieczemy napuszone drożdżówki 25 minut w piekarniku nagrzanym do 180°C (grzanie góra-dół).
Przygotowujemy lukier cytrynowy.
Przesiany cukier puder umieszczamy w moździerzu. Sok przelewamy przez sitko, by nie dostała się do lukru żadna pestka, czy miąższ owocu. Cukier mieszamy z sokiem najpierw powoli, a gdy składniki się wstępnie połączą zagęszczamy ruchy pistlem.
Idealny lukier powinien być gładki, bez grudek (cukier między palcami ma być niewyczuwalny) i lśniący.
Po wyjęciu z piekarnika jagodzianki studzimy. Następnie polewamy je lukrem cytrynowym.

ORKISZOWE DROŻDŻÓWKI Z BORÓWKAMI AMERYKAŃSKIMI

Puszyste ciasto drożdżowe ze  słodko-kwaśnymi borówkami tworzy duet, któremu trudno się oprzeć. To idealny wypiek na letnie popołudnie, rodzinne śniadanie czy słodką przekąskę do pracy lub szkoły.
Ten przepis jest prosty i sprawdzony. Drożdżówki wychodzą delikatne, lekkie i długo zachowują świeżość. Jeśli szukasz domowego wypieku, który zachwyci zarówno wyglądem, jak i smakiem, koniecznie wypróbuj ten przepis. 

ORKISZOWE DROŻDŻÓWKI Z BORÓWKAMI AMERYKAŃSKIMI

Składniki (9 dużych drożdżówek):

ciasto

• 30g świeżych drożdży
• 75 g cukru
• 300 ml mleka
• 500g mąki pszennej tortowej typ 450 
• 100g mąki orkiszowej
• 2 łyżki otrębów pszennych
• 2 całe jajka 
• 75 g masła

owoce

• 900g borówek amerykańskich
• 3 łyżki cukru
• 1 łyżka mąki ziemniaczanej

kruszonka

• 100g mąki pszennej tortowej
• 50g masła 82%
• 50g cukru pudru 

Rozpoczynamy od przygotowania zaczynu.
Do letniego mleka dodajemy pokruszone świeże drożdże, łyżkę cukru oraz 2–3 łyżki mąki pszennej. Całość dokładnie mieszamy i odstawiamy na około 10–15 minut, aż zaczyn wyraźnie się spieni i zwiększy swoją objętość.
Do dużej miski przesiewamy mąkę pszenną i mąkę orkiszową, wsypujemy otręby i pozostały cukier, dodajemy jajka oraz wyrośnięty zaczyn. Wyrabiamy ciasto przez kilka minut, a następnie stopniowo dodajemy miękkie masło. Wyrabiamy jeszcze około 10–15 minut, aż ciasto stanie się gładkie, elastyczne i będzie delikatnie odchodziło od dłoni i ścianek misy. Przykrywamy je ściereczką i odstawiamy w ciepłe miejsce na około 60minut, aż podwoi swoją objętość.
W międzyczasie przygotowujemy nadzienie.
Borówki amerykańskie delikatnie mieszamy z cukrem oraz mąką ziemniaczaną. Dzięki temu podczas pieczenia owoce zachowają więcej soku, a nadzienie nie będzie zbyt płynne.
Przygotowujemy kruszonkę.
Do miski wsypujemy mąkę i cukier puder, dodajemy zimne masło pokrojone w kostkę, a następnie rozcieramy składniki opuszkami palców, aż powstaną grudki różnej wielkości. Gotową kruszonkę wkładamy do lodówki.
Formujemy drożdżówki.
Wyrośnięte ciasto krótko odgazowujemy i dzielimy na 9 równych części. Z każdej formujemy kulkę i układamy na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia, zachowując odstępy. Przykrywamy i pozostawiamy do ponownego wyrośnięcia na około 20–30 minut.
W wyrośniętych bułeczkach robimy szerokie wgłębienia, najlepiej przy pomocy dna szklanki, a następnie obficie wypełniamy je przygotowanymi borówkami. Wierzch każdej drożdżówki posypujemy schłodzoną kruszonką.
Drożdżówki pieczemy w piekarniku nagrzanym do 180°C (góra-dół) przez około 20–25 minut, aż będą pięknie wyrośnięte i złociste. Po upieczeniu pozostawiamy je na kilka minut na blasze, a następnie przekładamy na kratkę do całkowitego ostygnięcia. Oprószamy je cukrem pudrem. Najlepiej smakują jeszcze lekko ciepłe, kiedy ciasto jest wyjątkowo miękkie, a borówki soczyste. 

JASKINIE PUNKVY - PRZEPAŚĆ MACOCHA, SPŁYW - PARKING, DOJAZD

Morawski Kras to jedno z najciekawszych miejsc przyrodniczych w Czechach. Ten niewielki region położony na północ od Brna zachwyca niezwykłym krajobrazem pełnym wapiennych skał, głębokich dolin i tajemniczych jaskiń. Wśród nich szczególne miejsce zajmują Jaskinie Punkvy – najbardziej znane i najczęściej odwiedzane przez turystów. To właśnie tutaj można połączyć klasyczne zwiedzanie podziemnych korytarzy z wyjątkowym doświadczeniem, jakim jest przeprawa łodzią po podziemnej rzece Punkva.

Moje rady: 

• Przejście pieszo trasy z parkingu do wejścia do jaskiń zajmuje około 30 minut. Warto być na parkingu minimum 40 minut przed startem zwiedzania, bo ścieżka jest dość stroma i śliska (zwłaszcza po deszczu). Dobrze jest mieć wygodne buty, najlepiej trekkingowe.
• Do jaskiń z parkingu Macocha można dostać się również kolejką linową. Górna stacja znajduje się 330 metrów od parkingu (obok Chaty Macocha będą znaki). Bilety kupuje się przy kolejce. Można płacić kartą. Koszt (lipiec 2026): dorośli 120Kč w jedną stronę / 160Kč w dwie strony; dzieci/studenci 100Kč w jedną stronę / 120Kč w dwie strony.
• Przed wejściem znajduje się punkt informacyjny. Warto poprosić o darmowy, papierowy przewodnik w języku polskim (1 kartka A4). Przewodnik oprowadzający po jaskiniach mówi tylko w języku czeskim.

Film z Naszej wyprawy dostępny jest na moim instagramie: KLIK

Jaskinie Punkvy były pierwszym punktem Naszej wakacyjnej wyprawy Czechy-Austria-Słowenia-Chorwacja. 15 dni pełnych przygód. 

Informacje praktyczne

Lokalizacja: Morawski Kras, około 30 km na północ od Brna
Atrakcje: Sala Masaryka, Przepaść Macocha, rejs łodzią po podziemnej rzece Punkva
Długość jaskini: około 1,9 km
Długość trasy turystycznej: około 1 250 m (w tym rejs łodzią)
Czas zwiedzania: około 60 minut
Temperatura w jaskini: około 8°C przez cały rok
Zwiedzanie: wyłącznie z przewodnikiem (język czeski)
Rezerwacja biletów: zalecana, szczególnie w sezonie letnim
Parking: jeden parking Skalní mlýn - ok. 1,5 km od wejścia do jaskini; drugi parking przy Przepaści Macocha - ok. 1,8 km od jaskini - oba płatne
Dla kogo: dla rodzin z dziećmi, osób starszych oraz wszystkich, którzy chcą zobaczyć najpiękniejsze jaskinie Czech; trasa jest łatwa, jednak obejmuje schody i nie jest w pełni dostępna dla osób z ograniczoną mobilnością.

Historia Jaskiń Punkvy

Historia Jaskiń Punkvy związana jest z działalnością wody, która przez miliony lat rzeźbiła wapienne skały Morawskiego Krasu. Przepływająca przez podziemne warstwy woda stopniowo rozpuszczała skały, tworząc skomplikowany system korytarzy, komór i podziemnych jezior.
Najważniejszą rolę w powstaniu jaskini odegrała rzeka Punkva. Dziś jej fragmenty nadal płyną pod ziemią, a część trasy turystycznej prowadzi właśnie jej korytem.
Pierwsze wzmianki o eksploracji tego obszaru pochodzą z XVIII wieku. W 1723 roku Lazar Schopper jako pierwszy badacz dotarł do Przepaści Macocha. Przez kolejne lata prowadzono badania i odkrywano kolejne fragmenty podziemnego świata. Przełom nastąpił na początku XX wieku, kiedy udało się połączyć jaskinię z dnem Przepaści Macochy.
Udostępnianie jaskini dla turystów rozpoczęto w 1910 roku. Kilkanaście lat później, w 1933 roku, zorganizowano pierwsze przeprawy łodziami po podziemnej rzece Punkva.

Co czeka na zwiedzających w Jaskiniach Punkvy?

Zwiedzanie należy do najbardziej niezwykłych atrakcji Morawskiego Krasu. Trasa liczy około 1250 metrów i prowadzi przez rozległe komory oraz korytarze ozdobione bogatą szatą naciekową.
W trakcie spaceru można podziwiać liczne stalaktyty zwisające z góry, stalagmity narastające od dołu jaskini oraz potężne stalagnaty (kolumny naciekowe), które powstały z połączenia obu form. Wiele nacieków tworzy fantazyjne kształty przypominające wodospady, kurtyny lub kamienne organy.
Największą atrakcją jest możliwość spojrzenia z wnętrza jaskini na dno Przepaści Macocha.
Ostatnim etapem zwiedzania jest rejs łodzią po podziemnej rzece Punkvie. Łodzie płyną spokojnym nurtem przez zalane korytarze jaskini. To właśnie ten fragment sprawia, że Jaskinie Punkvy wyróżniają się spośród większości europejskich jaskiń.

Postój 1 - Jaskinia Frontowa
Postój 2 - Lustrzane Jeziorko
Postój 3 - Jaskinia Reichenbacha

Postój 4 - Jaskinia Tylna

Postój 5 - Pod Aniołem

Postój 6 - Przepaść Macocha

Postój 7 - Chodnik Tunelowy

Postój 8 - Spływ

Postój 9 - Spływ (komentarz przewodnika)

Postój 10 - Jaskinia Masaryka

Postój 11- Spływ

Przepaść Macocha – dlaczego warto ją zobaczyć?

Przepaść Macocha jest najpotężniejszą (choć nie najgłębszą) przepaścią typu zapadliskowego w Republice Czeskiej i jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji Morawskiego Krasu. Jej całkowita głębokość wynosi około 138,5 metra, a na dnie znajdują się dwa niewielkie jeziorka zasilane wodami podziemnej rzeki Punkvy.
Przepaść można podziwiać na dwa sposoby. Pierwszy to spojrzenie z tarasu znajdującego się wewnątrz, skąd doskonale widać jej dno. Drugi to wejście na górny i dolny taras widokowy.

Skąd wzięła się nazwa Przepaść Macocha?

Z Przepaścią Macocha związana jest jedna z najbardziej znanych czeskich legend. Opowieść przenosi nas do pobliskiej miejscowości Vilémovice, gdzie mieszkał wdowiec z synkiem. Po ponownym ożenku chłopiec zyskał macochę oraz młodszego przyrodniego brata.
Macocha postanowiła pozbyć się starszego chłopca. Zwabiła więc go na skraj przepaści pod pretekstem zbierania leśnych owoców i zepchnęła go w otchłań. Chłopiec miał jednak niezwykłe szczęście – spadając, zaczepił się o gałęzie drzew wyrastających ze skalnych ścian i zaczął wołać o pomoc. Jego krzyki usłyszeli pracujący w pobliżu drwale, którzy przy pomocy lin wydostali go na powierzchnię.
W ramach kary ludzie ze wsi zepchnęli kobietę w przepaść. Od tego czasu miejsce to zaczęto nazywać Przepaścią Macocha.
Choć jest to jedynie legenda, od wieków stanowi nieodłączny element historii Morawskiego Krasu i do dziś opowiadają ją przewodnicy oprowadzający turystów po tym niezwykłym miejscu. Warto również wspomnieć, że aż do 1914 roku w okolicznych miejscowościach istniał zawód osób zajmujących się wydobywaniem z dna przepaści ciał samobójców. 

Nasza trasa

Większość turystów rozpoczyna zwiedzanie od parkingu Macocha, położonego przy schronisku Chata Macocha. To doskonały punkt startowy zarówno do punktów widokowych na Przepaść Macocha, jak i do jaskiń. My właśnie ten parking wybraliśmy - KLIK.
Przed zwiedzaniem warto odwiedzić dwa bezpłatne tarasy widokowe, z których można podziwiać imponującą Przepaść Macocha z góry.
Górny Mostek znajduje się około 220 metrów od parkingu. 
Do Dolnego Mostka prowadzi nieco dłuższa trasa o długości około 550 metrów. 

Bilety – czy warto je rezerwować?

Tak. Jaskinie Punkvy są najpopularniejszą atrakcją Morawskiego Krasu, dlatego liczba miejsc na poszczególne wejścia jest ograniczona. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie w grupach z przewodnikiem o określonych godzinach. W sezonie letnim, podczas długich weekendów oraz świąt bilety często wyprzedają się już na kilka dni wcześniej. 
Aby uniknąć rozczarowania i długiego oczekiwania, warto dokonać rezerwacji z wyprzedzeniem. 

Najczęściej zadawane pytania o Jaskinie Punkvy

Ile trwa zwiedzanie jaskiń?

Zwiedzanie trwa około 60 minut. Trasa obejmuje spacer po jaskiniach oraz rejs łodzią po podziemnej rzece Punkvie.

Czy w jaskiniach jest zimno?

Tak. Przez cały rok temperatura wewnątrz wynosi około 8°C, dlatego nawet latem warto zabrać cieplejszą bluzę lub lekką kurtkę.

Czy można zwiedzać jaskinie z dziećmi?

Tak. Trasa jest odpowiednia dla rodzin z dziećmi, należy jednak pamiętać o licznych schodach.

Czy w jaskiniach można robić zdjęcia / kręcić filmy?

Fotografowanie jest wliczone w cenę biletu, więc możesz robić śmiało zdjęcia (jednak bez lampy błyskowej).